Bài Speaking kéo dài 11–14 phút và được chấm theo bốn tiêu chí, mỗi tiêu chí một band, band Speaking là trung bình. Trả lời ngắn: bốn tiêu chí có trọng số bằng nhau, và Pronunciation chấm mức độ dễ nghe chứ không chấm bạn nói giọng nào.
Bốn tiêu chí
Theo IELTS scoring in detail:
- Fluency and coherence: nói liền mạch tới đâu, ngập ngừng và tự sửa nhiều không, ý có nối được với nhau không.
- Lexical resource: vốn từ và khả năng diễn đạt vòng khi thiếu từ.
- Grammatical range and accuracy: đa dạng cấu trúc và độ chính xác.
- Pronunciation: người nghe hiểu được bao nhiêu phần mà không phải gắng sức.
Cambridge có công bố bản public version của Speaking band descriptors, đọc được để biết mỗi band mô tả cụ thể điều gì.
Pronunciation không phải là giọng
Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất. Tiêu chí này đo mức độ dễ hiểu: âm có rõ không, trọng âm từ có đúng chỗ không, nhịp và ngữ điệu có giúp người nghe bắt được ý không. Một người nói tiếng Anh giọng Việt rõ ràng, đúng trọng âm, ngắt nghỉ hợp lý hoàn toàn có thể được band cao ở tiêu chí này.
Ngược lại, cố bắt chước giọng bản xứ mà nuốt âm cuối, sai trọng âm từ dài, nói nhanh đến mức dính chữ thì bị trừ — vì người nghe phải gắng sức.
Điều này cũng đúng khi máy chấm: bằng chứng cho tiêu chí phát âm phải rút từ phép đo âm học trên bản ghi, không thể suy từ nội dung transcript. Một hệ thống chấm phát âm bằng cách đọc chữ đã được gỡ băng là đang đo nhầm thứ.
Ba phần thi và việc chúng đo khác nhau
- Part 1: hỏi đáp về đời sống quen thuộc, đo độ trôi chảy tự nhiên.
- Part 2: nói một mình khoảng hai phút sau một phút chuẩn bị, đo khả năng dựng một mạch dài không có người đỡ.
- Part 3: thảo luận trừu tượng hơn, đo khả năng lập luận và dùng cấu trúc phức tạp.
Người luyện thường mạnh Part 1 và hụt hơi ở Part 2. Cách chữa rẻ nhất là tự ghi âm hai phút mỗi ngày với một chủ đề ngẫu nhiên, nghe lại và đếm số lần ngập ngừng — con số đó là tiêu chí Fluency của bạn dưới dạng đo được.
Câu hỏi thường gặp
Nói sai ngữ pháp có bị trừ nhiều không?
Bị trừ ở tiêu chí ngữ pháp, nhưng ba tiêu chí kia vẫn tính riêng. Nói trôi chảy và dễ nghe vẫn kéo band lên.
Im lặng suy nghĩ có bị trừ không?
Ngập ngừng dài và lặp lại bị tính vào Fluency. Một khoảng dừng ngắn để chọn từ thì bình thường — người bản xứ cũng làm vậy.
Part 2 nói thiếu hai phút thì sao?
Giám khảo có thể dừng bạn khi hết giờ, nhưng dừng sớm vì hết ý sẽ hiện ra ở Fluency và Lexical resource. Tập nói đủ hai phút quan trọng hơn tập nói hay.